Zivistana Hejaran Beşa 1 ji 5

Eniya Pêşîn rêzenivîsa «Zivistana Hejaran» ji Hims dest pê dike, li wir malbatên «herî hejar» tenê carekê 100 lître mazota germkirinê distînin, di çarçoveya planeke hikûmetê de ku mafê germbûnê dike xêreke demsalî.
Bi vê nivîsê em rêzenivîsa «Zivistana Hejaran» vedikin. Di vê rêzenivîsê de em dişopînin ka kedkarên Sûriyeyê di bin desthilatdariya Termîdorî de çawa li hember zivistaneke nû radiwestin: ji Hims heta Dêrazorê, ji kampên koçberên Serêkaniyê û Girê Xurşê heta Dirbêsiyê û zeviyên petrolê yên Rimêlanê. Ev beş ne raporên li ser «krîzeke xwezayî» ne ku serma ferz dike, belkî li ser polîtîkayên aborî û civakî ne ku biryar didin ka kî vê zivistanê germ dibe û kî ji sermê dilerize. Ew berdewamiya tiştê ne ku me di «Sûriye li ser agir: desthilatek bê rewatî, zivistanek bê nan» de nivîsîbû.
Sed lître… tenê carekê
Roja duşemê 16ê Mijdarê, parêzgeha Himsê dest bi belavkirina mazota germkirinê ya «piştgirîkirî» ji malbatên mafdar re kir: ji bo her malbatekê 100 lître, lîtreyek bi 115 lîreyên sûrî yên nû. Qonaxa yekem ji herêmên Qeryeteyn û Restanê dest pê kir. Belavkirin li gorî lîsteyên navan tê kirin ku di civîneke buroya rêveber a sektora sotemeniyê ya parêzgehê, rêveberê şaxa sotemeniyê û rêveberê karûbarên civakî de hatin pejirandin.
100 lître
ji bo her malbata «mafdar», tenê carekê
115 lîre
bihayê lîtreyek «piştgirîkirî» bi diravê nû
1 milyon malbat
ku plana hikûmetê di sê mehan de dike armanc
Rêveberê navçeya Telbîseyê ji ajansa fermî SANA re got ku her malbateke mafdar tenê carekê 100 lître distîne, piştî ku diçe navenda navçeyê da ku pisûleyekê bistîne, paşê bi nasname an deftera malbatê diçe stasyona sotemeniyê ya diyarkirî. Heta ajansa fermî jî ragihand ku xelk israr dikin ku mîqdar were zêdekirin an jî di zivistanê de li ser çend caran were belavkirin, û ku piştgiriyeke darayî ya birêkûpêk ji malbatên ku xwedîyê debara xwe winda kirine re were dayîn.
Hims ne îstîsna ye, belkî modela planeke giştî ya hikûmetê ye. Berpirsekî hikûmetê ragihand ku plan nêzî yek milyon malbatan bi tevahî 100 milyon lître dike armanc – ango 100 lître ji bo her malbatekê – û belavkirin dê nêzî sê mehan bidome. Bi heman mîqdarê belavkirin li Hema, Dera û Tartûsê jî dest pê kir, lê li Hesekê para malbatê li gorî mekanîzmayeke herêmî bi 200 lître hat diyarkirin.
Hesabekî sade ku desthilat naxwaze bike
Sed lître ji nîv bermîlê kêmtir e. Karkerekî ji gundewarê Îdlibê ji malpera Ultra Syria re got ku pirsgirêk ne tenê di bihayê de ye, belkî di kêmbûna mîqdarê de ye: malbateke mezin a ku di xaniyekî de dijî ku tevahiya rojê hewceyî germkirinê ye, nikare bi 100 lîtreyan zivistanê derbas bike. Li Cizîrê jî xelk hewcedariya malbatekê di demsalê de bi du an sê bermîlan texmîn dikin.
Li ser lêçûnê jî, 100 lîtreyên «piştgirîkirî» dikin 11.500 lîreyên nû – ango 1.150.000 lîreyên kevin – ku li gorî rêjeya guherînê ya niha nêzî 78 dolarên Amerîkî ye. Ev yek piştî wê tê ku desthilatê di Îlona borî de bihayê sotemeniyê di navbera %25 û %40ê de bilind kir, paşê di nîvê Mijdarê de daxistina bihayê mazota giştî bi %14 ragihand û ew gihand 150 lîreyan ji bo lîtreyekê: daxistineke ku bihayan venagerîne rewşa berê û nêzî hêza kirînê ya malbatên hejar jî nabe.
Pirsgirêk ne tenê di bihayê de ye, belkî di kêmbûna mîqdarê de ye
Karkerekî ji gundewarê Îdlibê, ji Ultra Syria re
Kî biryar dide ka kî «herî hejar» e?
Plan li ser mantiqa «armanckirinê» ava bûye: êdî germkirin ne mafê her malbatekê ye, belkî alîkariyek e ji bo kesên ku komîteyên parêzgehê wan «herî hewcedar» dibînin, bi rêya lîsteyên ku ji jor ve tên amadekirin, bêyî ku tax û gund di diyarkirina pîvanan an jî çavdêriya belavkirinê de beşdar bin. Heta rojnameya el-Watan a nêzî desthilatê jî destnîşan kir ku girîngiya rastîn a vî gavî di «berfirehbûna asoyî» de ye, da ku para êdî di hin herêman de bi sînor nemîne.
Ev mantiq ne şaşiyeke îdarî ye, belkî bingeha polîtîkayên neolîberal ên hov e ku desthilat dimeşîne: rakirina piştgiriya giştî û guhertina wê bi «tora ewlehiyê» ya teng, û hiştina piraniyê ji bazara azad a sotemeniyê re, di heman demê de ku polîtîkaya aborî radestî Desteya Veberhênanê tê kirin. Encam ev e: ji hejar tê xwestin ku hejariya xwe îspat bike da ku nîv bermîlek bistîne, lê ji xwediyên samanê tu beşdarî di lêçûna zivistanê de nayê xwestin.
Ji bo çi têdikoşin
Germkirin maf e, ne xêreke demsalî. Ji bo vê em dixebitin: herî kêm 300 lître ji bo her malbatekê, di zivistanê de li ser çend caran û bi bihayekî ku li gorî mûçeyan be, û mûçeyên ku bi bihayan ve girêdayî ne, wekî ku Bernameya Kar a partiyê destnîşan dike. Belavkirin ne bi lîsteyên buroyan, belkî bi komîteyên tax û gundan ên hilbijartî tê birêvebirin ku çavdêriya wê dikin û pêşîniyên wê diyar dikin; û lêçûn bi bacên pêşkeftî li ser qezenc û samanên mezin tê girtin, ne ji bêrîkên kedkaran.
Ev ne daxwaznameyek e ku em pêşkêşî kesî dikin, belkî ew e ku em ê bi destê xwe bistînin dema ku gazindên takekesî li ber deriyên navçeyan bibin hêzeke kolektîf a rêxistinkirî: desthilat tenê di bin zexta xwepêşandanan de ji bilindkirina bihayê sotemeniyê ya Îlonê paşve gav avêt. Em ji vir dest pê dikin, bi xelkê Hims û hemû parêzgehan re: komîteyek li her taxekê, û gavek ber bi avakirina bloka çînên gelêrî ku dikare mafên xwe bi dest bixe.
Amadekar: desteya nivîsaran a Eniya Pêşîn
Çavkanî û referans
- SANA: Li Himsê belavkirina mazota germkirinê ya piştgirîkirî dest pê kir (bi erebî)
- Verify-Sy: Hims dest bi belavkirina mazota piştgirîkirî dike, 100 lître ji bo her malbatekê (bi erebî)
- El-Watan: Hims dest bi belavkirina mazota germkirinê ya piştgirîkirî dike (bi erebî)
- Ajansa Hawar: 100 lître mazot bi 115 lîreyên nû (bi erebî)
- Syria TV: 100 lître ji bo her malbatekê, li Hemayê belavkirina mazota piştgirîkirî dest pê kir (bi erebî)
- Annahar: Sûriye bihayê mazotê %14 dadixe (bi erebî)
- Annahar: Wezareta enerjiyê ya Sûriyeyê piştî pêla xwepêşandanan bihayê mazotê dadixe (bi erebî)
- Eniya Pêşîn – Sûriye li ser agir: desthilatek bê rewatî, zivistanek bê nan
- Eniya Pêşîn – Koma talan û îstismarê bihayê sotemeniyê bilind dike (bi erebî)
- Eniya Pêşîn – Termîdora Sûriyeyê
- Bernameya Kar a Partiya Çepa Şoreşger û erkên wê yên derbasbûnê (Konferansa 2025) (bi erebî)
Zivistana Hejaran
Rêzenivîsek ji pênc beşan li ser kedkarên ku li hember zivistanê radiwestin
Ji «Doza Sûriyeyê»
- Zivistana Hejaran (1) | Hims: Sed lître ji bo zivistanekê tevahî
- Sûriye li ser agir: desthilatek bê rewatî, zivistanek bê nan
- Termîdora Sûriyeyê
- Wezareta Aboriyê radestî Desteya Veberhênanê kirin: kî siyaseta aborî ya Sûriyeyê birêve dibe?
- “Salkimên xezeba kesk”: Xelkê Golanê ya Sûriyê li dijî “tûrbînên” koçberkirinê li ber xwe didin
Bi me re xwe birêxistin bike
Bi tenê li hember zivistanê nemîne. Tevlî hevalên me bibe ji bo avakirina hêza rêxistinkirî ya kedkaran ji jêr ve.
