Nivîsarên damezrandinê Konferansa 5ê Çileya Pêşîn a 2025an
Herema (partiya) Çepa Şoreşger a li Sûriyê di Cotmeha 2011an de ji bûyîna şoreşa gelêrî ya Sûriyê derket, û di her qonaxeke şoreşê de bi hemû hêza xwe beşdarî têkoşîna girseyên Sûriyê ji bo rizgariya wan bû. Rola me di serdema pêş de berdewamkirina xebatê ye ji bo temamkirina erkên şoreşgerî: rizgarkirina girseyên gelêrî ji îstismar, zordarî û dagirkeriyê, û bidestxistina edalet, azadî, rûmet û wekheviyê ji bo hemû Sûriyîyên jin û mêr.
Destpêk
Ji bo vê yekê em di rêya xwe ya şoreşgerî de berdewam dikin ber bi avakirina partiya sosyalîst a karkeran a şoreşger, wekî amûreke rizgarkirina çîna kedkar, têkbirina împeryalîzm û kapîtalîzmê, û avakirina sosyalîzmê ji jêr ve.
Girseyên Sûriyê û çînên civakî piştî zêdetirî deh salan şer û wêraniyê westiyayî û bi awayekî tirsnak parçe bûne. Ew bi xwîn û têkçûyî ji şoreşa xwe derketin, û tevna civakî bi xwe jî belav bûye.
Tewra piştî hilweşîna rejîma Esed di Çileya Pêşîn a 2024an de jî, nîvê gelê Sûriyê hê penaber an koçber e, ji sê mîlyonan zêdetir di kampan de di şert û mercên xirab de dijîn, û xizanî di nav piraniyê de belav e. Di heman demê de hêzên siyasî, civakî û sendîkayî hê ciwan in li hemberî desthilateke hov a ku şîdeta fîzîkî û manewî pêk tîne, komkujiyan dike û tevgerên faşîst û mezhebî berdide ku parçebûna girseyan girantir dikin. Ew bawer dike ku xwe li ber daxwazên dewletên împeryalîst xwar kirin dê ji wê re derfetan peyda bike da ku zêdetir bimîne. Ew ji kapîtala cîhanî, ya Kendavê û ya Tirk re ji nû ve avakirina Sûriyê, ku di navbera 300 û 400 milyar dolaran de tê texmînkirin (hinek wê heta trîlyonekê dihesibînin), wekî kekeke nîşan dide ku ew dikarin parve bikin eger wê di desthilatê de bihêlin.
Desthilata Termîdorî bi teslîmbûna ji bo hêzên împeryalîst û herêmî hukum dike, di heman demê de herî xirab şêweyên hovîtiyê li hemberî gelê xwe pêk tîne. Ji bilî meyla wê ya tund, siyasetên wê yên nelîberal dê tenê neheqiya civakî girantir bikin, berevajî sozên wê yên zêdekirina teqawidiyan bi %400 û başkirina jiyana Sûriyîyan.
Teşwîqa wê ya mezhebî ya wehhabî, ku bi komkujiyên mezhebî yên li dijî Elewî, Durzî û Xiristiyanan belav bû, û her wiha teşwîqa nijadperest a şovenîst a li dijî gelê Kurd ê li Sûriyê, êrişên li ser mezhebên mezin ên sunnî yên wekî Eşerî, Maturîdî û Sofî, û êrişên li ser mafên jinan û azadiyên takekesî û giştî, girseyeke mezin a Sûriyîyan dixe nav dijminahî, nerazîbûn û bêzariyê li hemberî desthilata Termîdorî, ya ku ji hêz û serdestiyê serxweş bûye.
Di vê rewşa tevlihev û newekhev de, hin herêmên Sûriyê li derveyî kontrola desthilata Termîdorî mane: herêmên Rêveberiya Xweser li bakur-rojhilatê Sûriyê, ku tirsên wan ji siyasetên çewisandinê yên desthilatê zêde bûne û baweriya wan bi desthilata li Şamê kêm bûye; û parêzgeha Siwêdayê li başûr, ku piştî komkujiyên desthilatê yên li dijî sivîlan û têkçûna hêzên wê li hemberî berxwedana gelêrî ya li wir bi temamî ji Şamê veqetiyaye. Tevî dijwariya şert û mercan, di herêmên di bin kontrola desthilata Termîdorî de torek berfireh ji komên siyasî, civakî û sivîl ên demokrat û çepgir jî hene, ku di şert û mercên her ku diçe dijwartir de dixebitin û beşdarî çalakiyên çandî û protestoyên siyasî dibin.
Divê em li ser hemû pirsgirêkên ku girseyên Sûriyê eleqedar dikin bixebitin: rawestandina şîdetê û aştiya navxweyî; pirsgirêkên demokratîk û azadiyên giştî; têkoşîn ji bo komareke demokratîk a nenavendî; dijberiya mezhebperestî û nijadperestiyê; yekkirina welêt ji nû ve; dijberiya dagirkerî û împeryalîzmê; edaleta civakî; û dijberiya kapîtalîzmê. Di pirsgirêkên hevpar ên bi hêzên siyasî û civakî yên din re, li ser milê me ye ku em armancên diyarkirî ji bo avakirina eniyên yekgirtî deynin ku têkoşîna girseyên Sûriyê li her derê ku hene bi hev ve girê bidin, û wêrekî hebe ku li hemberî desthilata Termîdorî bisekinin, li ber xwe bidin û wê hilweşînin ji bo sîstemeke demokratîk, nenavendî û nemezhebî ku hemû Sûriyî wekî welatiyên wekhev li hev dicivîne.
Ji bo pêşketina van erkan, divê şoreşger hewldanên xwe ducar bikin û rêzan hişk bikin ber bi avakirina partiya karkerî ya şoreşger a girseyî, bi pêşxistina kapasîteyên me yên rêxistinî û siyasî û berfirehkirina kokên me yên gelêrî. Armanc ew e ku girseyan jê hêvî dikin: guhertineke kûr a siyasî û civakî, komareke civakî, demokratîk û nenavendî ji bo hemû welatiyan, ku li ser wekhevî û edaleta civakî ava ye. Wekî di şoreşa 2011an de, hêzên civakî yên ku guhertinê dimeşandin çînên gelêrî yên karker û kedkar ên li bajar û gundan bûn û dimînin.
Sûriye bi rastî nikare rizgar bibe, ji bilî bi avakirina hevpeymaniyeke şoreşger li ser asta tevahiya cîhanê.
Bernameya karê, konferansa 2025an
Erkên derbasbûnê
Di demeke nêzîk de, pêşengiyên partiyê, ku her wiha pêşengiyên ku rastiya îroyîn li ser hemû girseyên gelêrî yên li ser axa Sûriyê datîne, ev in:
1. Xurtkirina azadiyên giştî û derbasbûna ji zordariyê ber bi demokrasiyê
Hilweşandina bi temamî ya sîstema kevin û hilweşandina sîstema gendeliyê û zordariyê: Rejîma Esed, bi karanîna dirûşmên ku îdîa dikirin karker, cotkar û qezencvanên biçûk («burjûwaziya biçûk») temsîl dikin, çînek bîrokratîk a nomenklaturayî ji berpirsyarên payebilind afirand ku bi gendelî û talanê ji hundirê sektora giştî ya werimî serwetên mezin berhev kirin, paşê hewl da wê tune bike dema ku ew bû asteng li ber şûştina pereyên wan û zêdekirina qezencên wan. Ji bo parastina van berjewendiyên çînî, saziyên ewlehiyê yên rejîmê mezin bûn, da ku pêşî li avabûna partî û hêzên siyasî yên rastîn ên ku berjewendiyên çînên kedkar îfade dikin bigirin, sîstema aborî ya li ser kiryarê û gendeliyê ava bûyî biparêzin, û her nîşaneyeke protestoya gelêrî bifetisînin. Ji ber vê yekê divê hilweşandina Esed û sîstema wî ya ewlehiyê nebe cihê hilweşandina avaziya çînî ya ku ew hilberand û li ser rawesta.
Tenê bi hilweşandina wan têkiliyên civakî di birêvebirina çavkaniyan de, û bi avakirina aboriyeke ku xizmeta piraniya bi giştî ya kedkar û koçberan dike, dikare behsa qutbûneke temam were kirin, ne tenê ji nêzîkbûna rejîma Esed û ya îroyîn, lê ji bingehên wan bi xwe. Hilweşîna rejîma Esed ne dawî ye. Em di qonaxeke derbasbûnê de ne ku ji xetereyan û derfetan her du jî dagirtî ye. Di vê pêvajoya vegerandina çalakiya girseyî de, ku hê jî bi awayekî nisbî sînordar e lê pir girîng e, ji partiya me tê xwestin ku bêtir bixebite ji bo teşwîqkirina çalakî û têkoşîna çînên gelêrî, bilindkirina hişmendiya wan û rêxistinkirina wan heta ku xerîbbûn û zordariya çînî ji holê rabe.
Avakirina komareke demokratîk a nenavendî: Avakirina sîstemeke demokratîk a ku li ser mafên wekhev ên welatiyan bêyî cudahiya nijad, ol an zayendê, li ser hilbijartinên azad û dadperwer li her astê, li ser pirrpartîtî û pirrsiyasetî, azadiya çapemeniyê û medyayê, rêzgirtina li mafên mirovan, veqetandina hêzan û serxwebûna dadweriyê ava dibe. Nenavendî tê wateya ku mirov karên xwe rasterast di herêmên xwe de birêve dibin, bêyî ku navenda desthilatê li Şamê di her tiştî de destwerdan bike, bi dabeşkirina dadperwer a dewlemendiyên neteweyî.
Misogerkirina mafên û azadiyên bingehîn: Azadiya îfadekirinê û civînê; mafê çînên kedkar yê grevê û rêxistinbûna siyasî û sendîkayî; azadiya çapemeniyê û bawerîyê; mafên jinan; û mafên hindikayiyên olî, nijadî û zayendî li gorî prensîba welatîbûna wekhev.
2. Ji nû ve avakirina aboriyê li ser bingehên edaleta civakî
Netewekirina çavkaniyên xwezayî: Netewekirina neft, gaz û dewlemendiyên din ên xwezayî îro li Sûriyê pêwîstî ye, da ku dewlemendiyên gelê Sûriyê beşdarî piştgiriya pêvajoya pêşketina aborî ya ku dikeve bibin.
Reforma erdnigariyê (çandiniyê): Çandinî di aboriya Sûriyê de rolek diyarker dilîze: ew duyemîn derxistina herî mezin e, ligel rola wê di parastina ewlehiya xwarinê ya hundirîn de. Li hemberî dagirkirina çîna xwediyên erdan, divê têkoşîna cotkaran, bi taybetî ya cotkarên biçûk, were pêşxistin û rêxistin kirin da ku zagonan ferz bikin ku dabeşkirina erdan ji cotkarên biçûk re misoger dikin û mafê wan ê li erdê xwe diparêzin, erd ji bo cotkarên bêerd, û xurtkirina kooperatîfên çandiniyê.
Ji nû ve avakirina pîşesaziyê: Pîşesaziya Sûriyê di dehsalên çûyî de bi awayekî sîstematîk hat wêrankirin û talankirin. Em li Partiya Çepa Şoreşger piştgirî didin plana aborî ya berfireh ji bo piştgiriya sektora pîşesaziyê ya hilberîner, ji ber rola wê di afirandina nirxê zêdekirî yê bilindtir û zêdekirina rêjeyên mezinbûnê de. Her wiha divê pargîdaniyên pîşesazî yên mezin werin netewekirin da ku sûdeke mezintir bidin aboriya neteweyî, bi vî awayî mezinbûn û yekîtiya çîna karker dîsa bi dest bixin, ya ku di deh û nîv salên çûyî de ji hev hat parçekirin.
Peydakirina derfetên kar: Wêrankirina bazara kar a Sûriyê ji aliyê şerê ku rejîmê li dijî gelê xwe meşand tenê bi siyasetên aborî yên ku peydakirina derfetên kar piştgirî dikin dikare were telafîkirin. Em vê wekî pêşengiyek dibînin ji bo bidestxistina vegereke bi rûmet ji bo hemû koçber û penaberên Sûriyî. Ev pêwîstî bi mûçeya herî kêm heye ku bi enflasyon û bihayan re li hev were, û bi alîkariya civakî ya hevgirtinê ji bo bêkaran.
3. Siyasetên edaleta civakî
Ji nû ve dabeşkirina dewlemendiyê: Girseyên gelêrî û partiya me ji bo ji nû ve dabeşkirina dewlemendiyê di civakê de têdikoşin. Ji ber vê yekê em daxwaz dikin ku sîstemeke bacê ya pêşverû were danîn ku bac bi zêdebûna qezencê re zêde dibe, bi dabeşkirina dadperwer a dewlemendiyê li hemû herêmên Sûriyê da ku pêşketineke wekhev peyda bibe û marjînalbûna dîrokî ya gelek herêmên dorhêl ên ji navenda desthilatê dûr biqede.
Peydakirina xizmetên giştî yên bêpere: Perwerde û tenduristiya bêpere misogeriyeke bingehîn a aramiyê ye di Sûriyeya pêşerojê de, ji ber bandora wan li ser kalîteya jiyanê û mezinbûna mirovî, aborî û civakî. Divê em her wiha ber bi peydakirina mala ji bo hemûyan bi kirêya herî kêm ji bo hewcedaran, veguhastina giştî ya bêpere û kreşan, û her tiştê ku ji bo geşbûna çînên gelêrî pêwîst e, bixebitin.
Piştgiriya çînên kedkar û komên marjînalkirî: Zêdetirî nevdeh ji sedî Sûriyîyên jin û mêr îro di xizaniyê de dijîn, û sêyek ji wan di bin xeta xizaniya tund de ne. Bêyî siyasetên aborî yên ku armanc dikin xizaniyê biqedînin û piştgiriyê bidin çînên kedkar û komên marjînalkirî, ne gengaz e ku behsa çareseriyên domdar ên krîza Sûriyê, ne jî vegera koçber û penaberan, ne jî çareseriya hemû ên ji cih û warên xwe hatine avêtin bê kirin, bi taybetî ji ber ku desthilata Termîdorî ya heyî di bicihanîna siyasetên nelîberal de ji rejîma Esed derbas bûye.
4. Xurtkirina rola çîna karker
Avakirina sendîkayên karkeran ên serbixwe: Teşwîqkirina karkeran ji bo avakirina sendîkayên serbixwe ji bo parastina mafên û berjewendiyên xwe.
Birêvebirina fabrîqe û pargîdaniyan ji aliyê karkeran ve: Avakirina meclîsên karkeran ên xwebirêvebirinê di fabrîqe û pargîdaniyên ku tê de dixebitin de.
Parastina mafên karkeran: Li ser hemûyan girêdana mûçeyan bi bihayan re, mafê rêxistinkirina grevan, şert û mercên kar ên ewle û tenduristî, û mafê xebata sendîkayî ya serbixwe.
5. Rizgariya jinan û piştgiriya mafên wan
Misogerkirina wekheviya di navbera zayendan de: Betalkirina hemû zagonên cudakar ên li dijî jinan û azadiyên wan, misogerkirina beşdariya wan a temam di jiyana siyasî, aborî û civakî de, û misogerkirina mafê jina Sûriyî ya dayîna hemwelatîbûnê ji zarokên xwe re bi wekhevî bi mêrên Sûriyî re.
Piştgiriya perwerde û karê jinan: Peydakirina derfetên perwerde û kar ji bo jinan di hemû astan de, û piştgiriya wan di bidestxistina serxwebûna wan a aborî de.
Têkoşîna li dijî şîdeta li dijî jinan: Derxistina zagonên req ên li dijî şîdeta malbatî, şîdeta zayendî û hemû şêweyên cudakariyê yên li dijî jinan.
6. Bidestxistina dadweriya derbasbûnê
Dadgehkirina sûcdarên rejîma berê û hemû sûcdarên aliyê dijşoreşê, di nav wan de berpirsyarên desthilata heyî yên komkujî û şîdetê yên li dijî sivîlan: Dadgehkirina hemû berpirsyarên sûcên şer, sûcên li dijî mirovahiyê û binpêkirinên mafên mirovan, berî û piştî hilweşîna rejîma çeteya Esed.
Tezmînata qurbaniyan û telafîkirina zirarê: Dayîna tezmînateke dadperwer ji qurbaniyan re û misogerkirina rehabîlîtasyona wan.
Reforma dadweriyê: Reforma sîstema dadwerî û dayîna desthilata têr jê re ji bo misogerkirina serxwebûn û dadperweriya wê.
Bernameya kar
7. Xurtkirina hevgirtina navneteweyî
Piştgiriya tevgerên şoreşger ên herêmê: Piştgiriya tevgerên şoreşger û rizgarîxwaz ên herêmê, xurtkirina têkiliyan bi rêxistinên sosyalîst ên şoreşger re, û xurtkirina hevgirtinê di navbera gelên têkoşer de û nîşandana girêdana doz û rizgariyan bi hev re.
Rûbirûbûna împeryalîzmê: Rûbirûbûna destwerdan û çavbirçîtiyên derveyî, û xebat ji bo serxwebûna neteweyî ya temam û serweriya temam a gelê Sûriyê. Nabe ku behsa avakirina Sûriyeke nûjen, serbixwe û azad were kirin bêyî dijminahiyeke eşkere ya li hemberî împeryalîzmê û projeyên wê yên li herêmê, ku di pêşengiya armancên wê de parçekirina gelan heye da ku serdestiya saziya siyonîst misoger bike.
Avakirina hevpeymaniyên navneteweyî: Avakirina hevpeymaniyan bi tevgerên sosyalîst û şoreşger ên cîhanê re ji bo xurtkirina têkoşînê ji bo edaleta civakî, rizgarî û sosyalîzmê. Sûriye bi rastî nikare rizgar bibe, ji bilî bi avakirina hevpeymaniyeke şoreşger li ser asta tevahiya cîhanê.
Piştgiriya rexneyî ya bêşert a ji bo tevgerên berxwedanê: Piştgiriya hemû şêweyên tevgerên berxwedanê, û li ser hemûyan berxwedana çekdarî li hemberî împeryalîzman, bi piştgiriyeke rexneyî ya bêşert.
Rûbirûbûna projeya siyonîst: Projeya siyonîst, bi mezinahiyên xwe yên berfirehker, nijadperest û niştecihkar, wekî kampeke pêşketî ya împeryalîzmê li herêmê ye. Ew projeyeke tunekirinê ye, ku hêzên împeryalîst ji bo parastina serdestî û hegemoniya xwe, lawazkirina gelên me û welatên me û bin ferman kirina wan ji berjewendiyên xwe re xurt dikin. Ji ber vê yekê rûbirûbûna wê pêwîstiyeke stratejîk a şoreşgerî ye ku tenê bi hilweşandina sîstema dagirkeriyê û rizgarkirina tevahiya Filistînê, ji çem heta behrê, diqede, da ku mirov bikaribe behsa şiyarbûneke rast di tevahiya herêmê de bike.
8. Avakirina partiya şoreşger
Xurtkirina rêxistina hundirîn: Bilindkirina asta çalakiya partiyê û rêxistina wê ya hundirîn, di avaziyên wê yên rêxistinî û partîtî de, ji bo misogerkirina beşdariya demokratîk a herî bilind a hevalan.
Perwerdeya siyasî: Bilindkirina asta hişmendî û ezmûnan bi domandina kursên perwerdeyî ji bo endamên partiyê ji bo kûrkirina têgihîştina wan a çarçoveyên teorîk ên sosyalîzma şoreşger, û tevlîbûna berfireh di têkoşîn û rêzên çîna karker û girseyên kedkar û bindest de, ligel semînerên giştî yên ku rû didin temaşevanên berfirehtir û festîvaleke fikrî ya salane.
Kokgirtina gelêrî: Domandina lêkolîna rastiya Sûriyê bi amûrên analîza çînî ji bo famkirina avaziya civakê û cihê çînî û guhertinên qatên wê yên cuda; lêkolîna rewşa giştî ya girseyan û tevlîbûna bi wan re di hemû çalakî û têkoşînên wan de, ji herî jêr heta herî jor; paşê avakirina pirên têkiliyê bi qatên herî şoreşger re, famkirina hewcedarî û daxwazên wan, û girêdana têkoşînên wan heta ku armancên şoreşê pêk werin.
9. Rûbirûbûna mîrateya rejîma çeteya Esed a hilweşiyayî û hêrsa desthilata Termîdorî ya heyî
Ji nû ve avakirin: Ji nû ve avakirina binesaziya wêrankirî û misogerkirina xizmetên bingehîn ji gel re.
Rûbirûbûna gendeliyê: Têkoşîn li dijî gendeliyê di hemû saziyên dewletê de û di «civaka sivîl» a bi şêweya rêxistinên ne-hikûmî (NGO) de, û misogerkirina zelalî û berpirsiyariyê.
Xurtkirina yekîtiya neteweyî: Xurtkirina yekîtiya neteweyî, rûbirûbûna hewldanên parçekirina welêt li ser bingehên mezhebî an nijadî, û berxwedana li hemberî nijadperestî û faşîzmê ku serê xwe bilind dikin.
10. Şoreşa domdar
Piştgiriya pêvajoya şoreşger: Berdewamkirina piştgirî û xwarinkirina pêvajoya şoreşger, û xurtkirina hemû faktorên ku riya şoreşgerî ya çîna karker a li Sûriyê piştgirî dikin.
Yekbûna şoreşgerî ya navneteweyî: Yekbûn bi hemû têkoşînên şoreşger ên herêmê û cîhanê re, û misogerkirina berdewamiya wan heta bidestxistina sosyalîzma cîhanî.
Avakirina cîhaneke nû: Avakirina cîhaneke ji îstismar û zordariyê azad, ku tê de desthilat di destê karker û kedkaran de ye, bi herî bilind şêweyên demokrasiyê û rizgariya mirovahiyê.
Konferansa Partiya Çepa Şoreşger a li Sûriyê, 5ê Çileya Pêşîn a 2025an
Nivîsarên damezrandinê
Bername bi rêxistinkirinê tê avakirin, ne bi kaxezê
Eger tu bawer dikî ku çînên kedkar dikarin xwe bi xwe îdare bikin, cihê te bi me re ye, di avakirina partiya ku vê bernameyê hildigire de.
